Lê Văn Thi

Hình ảnh: Hết triệu chứng bên ngoài mới chỉ là 30% chặng đường — hệ thống thụ thể thần kinh bên trong não bộ cần đủ thời gian củng cố để không bị sụp đổ trở lại. “Bác sĩ Nhàn ơi, đợt trước em uống theo phác đồ được gần 1 tháng thấy ngủ ngon hẳn, tim hết đập nhanh, người vui vẻ trở lại nên em nghĩ mình khỏi hẳn rồi và tự ngưng luôn để đỡ phải uống thuốc tây. Ai ngờ ngưng được đúng 10 ngày thì người choáng váng như điện giật, rồi mất ngủ và hoảng sợ ập lại còn nặng hơn cả lúc chưa khám!” Trong cả cuộc đời làm nghề của BS. CKI Phan Thị Thanh Nhàn và tôi, đây chính là kịch bản đáng tiếc nhất lặp đi lặp lại ở hơn 50% bệnh nhân can thiệp chuyên khoa ngoại trú nếu gia đình không được trang bị kiến thức đồng hành chuẩn y khoa. Người Việt chúng ta vốn quen với tư duy can thiệp chuyên khoa các bệnh cấp tính (như cảm sốt, đau đầu): “Còn đau thì uống, hết đau thì dừng ngay cho đỡ hại người!” Nhưng nếu mang tư duy đó áp vào việc can thiệp chuyên khoa Rối loạn lo âu, Mất ngủ mạn...

Hình ảnh: Đừng mặc định rằng 'già rồi thì ai chẳng mất ngủ và lẫn thẫn' — rất nhiều trường hợp suy giảm trí nhớ ở người già thực chất là Trầm cảm hoàn toàn có thể can thiệp chuyên khoa phục hồi! “Bố mẹ anh năm nay ngoài 65 tuổi rồi, dạo này cụ cứ lục đục thức dậy từ 1–2 giờ sáng đi ra đi vào, hỏi gì cũng bảo ‘không nhớ’, ăn uống kém hẳn rồi hay thở dài bảo ‘sống thêm chỉ làm khổ con cháu’. Nhưng hỏi hàng xóm thì ai cũng bảo: Già rồi ai chẳng ít ngủ và hay quên thế!” Chính quan niệm sai lầm rằng “Mất ngủ, buồn bã và hay quên là quy luật tất yếu của tuổi già” đã khiến hàng vạn ông bà, cha mẹ tại Việt Nam phải chịu đựng chứng Trầm cảm ở người cao tuổi (Geriatric Depression) trong âm thầm suốt những năm tháng cuối đời. Đặc biệt hơn nữa, trong y học tâm thần lão khoa, có một hiện tượng cực kỳ quan trọng mà mọi người con hiếu thảo cần biết: Hội chứng “Giả sa sút trí tuệ do trầm cảm” (Depressive Pseudodementia) — khi người già bị trầm cảm làm giảm tập trung và t...

Hình ảnh: Giai đoạn 40–55 tuổi là cuộc chuyển giao lớn của nội tiết tố và tâm lý — hiểu đúng để đi qua tuổi trung niên một cách rạng rỡ, an nhiên. “Trước đây tính chị điềm đạm và ngủ dễ lắm Thi ơi, thế mà bước sang tuổi 45 cứ như biến thành người khác: đêm đang nằm máy lạnh 26 độ mà từng cơn nóng từ ngực bốc lên tận mặt, mồ hôi túa ra ướt đẫm gáy rồi lại ớn lạnh; sáng dậy thì tim đập thình thịch, chồng con nói trêu một câu cũng thấy tủi thân chảy nước mắt!” Ở độ tuổi từ 40 đến 55, hàng triệu phụ nữ (và cả không ít nam giới bước vào giai đoạn suy giảm nội tiết trung niên) phải âm thầm đi qua một “vùng nhiễu động kép” mà rất ít khi được người thân trong nhà thấu hiểu trọn vẹn. Đó là sự giao thoa cùng lúc giữa Cơn bão suy giảm nội tiết tố (Tiền mãn kinh / Mãn kinh) bên trong cơ thể và Khủng hoảng tâm lý tuổi trung niên (Midlife Transition) từ hoàn cảnh gia đình – xã hội. Nếu không nhận diện đúng, rất nhiều chị em tưởng mình mắc bệnh tim mạch, bệnh lý tuyến giáp hoặc ...

Hình ảnh: Chữa lành sang chấn không phải là xóa sạch trí nhớ — mà là giúp hệ thần kinh hiểu rằng cơn bão năm xưa đã thực sự qua đi và hiện tại bạn đã an toàn. “Mọi người đều bảo chuyện đã qua 3 năm rồi, hãy quên đi mà sống tiếp. Nhưng không ai hiểu được cảm giác chỉ cần nghe tiếng phanh xe gấp ngoài đường hay đi ngang qua con phố cũ là tim tôi thắt lại, mồ hôi lạnh túa ra, tay chân run bần bật như thể tai nạn ngày hôm đó đang diễn ra ngay trước mắt!” Chúng ta thường nghe câu tục ngữ: “Thời gian sẽ chữa lành mọi vết thương.” Điều đó đúng với nhiều nỗi buồn thông thường, nhưng lại không hoàn toàn đúng với Rối loạn căng thẳng sau sang chấn (Post-Traumatic Stress Disorder – PTSD) . Khi một con người phải trải qua hoặc chứng kiến một biến cố quá sức chịu đựng (tai nạn nghiêm trọng, biến cố sức khỏe thập tử nhất sinh, sự ra đi đột ngột của người thân yêu, sự phản bội, bạo hành hoặc破 sản lớn), ký ức đó không được lưu trữ bình thường như một trang sách đã gấp lại — mà bị “...